CHOPIN 2010
  • Obchody Roku Chopinowskiego

    Kalendarium, czyli źródło wiedzy o tym co, gdzie i kiedy w Roku Chopinowskim:

    • wydarzenia: koncerty, wystawy, spektakle i inne
    • relacje
    • rozmowy
    • Kordegarda CHOPIN 2010
    więcej >
     
  • Baza wiedzy

    Skarbnica informacji o życiu i twórczości Fryderyka Chopina:

    • quizy i ciekawostki
    • rekomendowane nagrania
      i publikacje
    • materiały edukacyjne
    • ikonografia
    • prezentacja miejsc chopinowskich
    • kierowanie do kompetentnych źródeł
    więcej >
     
  • Chopin dzieciom

    Serwis będący pomocą
    we wprowadzaniu dziecka w świat muzyki Fryderyka Chopina:

    • interaktywne gry i zabawy
      dla najmłodszych
    • wskazówki dla rodziców
    więcej >
     
  • Inter:akcje

    Działania społecznościowe związane
    z obchodami Roku Chopinowskiego.

    więcej >
     
  • Program TV

    Archiwalne odcinki programu telewizyjnego Chopin2010.pl emitowanego przez TVP1.

    więcej >
     
  • Biuro obchodów CHOPIN 2010

    Platforma komunikacji między instytucjami, dziennikarzami
    i organizatorami wydarzeń jubileuszowych. Oficjalne informacje o:

    • minionych, obecnych i planowanych działaniach Biura
    • artOfertach: mobilnych projektach artystycznych
    • chopinowskich ofertach turystycznych
    • Biuro Prasowe Chopin 2010
    więcej >
     
  • Konto na CHOPIN2010.pl

    Ładowanie...

    ###LABEL_LOGIN_FAILED###

    Spróbuj ponownie

    Rejestracja na portalu chopin2010.pl umożliwiająca użytkownikom:

    • jednoczesne logowanie
      do wszystkich serwisów chopinowskich
    • dodawanie i aktualizowanie wydarzeń związanych z Rokiem Chopinowskim
    • tworzenie własnej listy wydarzeń i drukowanie jej w użytecznym formacie
    • otrzymywanie newslettera
      i udział w konkursach
      z atrakcyjnymi nagrodami
    ...
    więcej >
     

Wyszukiwarka

Patroni honorowi

więcej >
 

Mecenasi

więcej >
 

Partnerzy

więcej >
 
   
Brak kategorii

Kościół w Brochowie

Kościół pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela i św. Rocha w Brochowie - od czasu drugiej wojny światowej niemal nieobecny w powszechnej świadomości Polaków - stał się z początkiem roku 2010, w związku z rewitalizacją obiektu, kolejnym po dworku w Żelazowej Woli miejscem obowiązkowych odwiedzin zarówno dla wielbicieli muzyki Fryderyka Chopina, jak i miłośników sztuki sakralnej. Zalicza się go do stu najważniejszych pomników architektury polskiej.

W brochowskiej świątyni odbyły się trzy ważne dla rodziny Chopinów ceremonie. Pierwszą był ślub przyszłych rodziców kompozytora, Mikołaja Chopina i Justyny z Krzyżanowskich, którzy pobrali się 28 czerwca 1806 roku. Kolejnym uroczystym wydarzeniem był chrzest samego Fryderyka 23 kwietnia 1810 roku. Dużo później, bo 22 listopada 1832 roku, najstarsza siostra kompozytora, Ludwika, poślubiła w Brochowie Józefa Kalasantego Jędrzejewicza. Oryginalne księgi parafialne z wpisami poświadczającymi te wydarzenia zachowały się do naszych czasów w kościelnych archiwach.

Od kilku lat Towarzystwo im. Fryderyka Chopina w Warszawie organizuje w Brochowie letnie koncerty chopinowskie. W każdą niedzielę lipca i sierpnia w murach bazyliki można posłuchać recitali znakomitych polskich pianistów starszego i młodszego pokolenia.

 

Położenie i historia

Wieś Brochów na Mazowszu leży kilka kilometrów na północ od Sochaczewa, w niewielkiej odległości od Żelazowej Woli (ok. 10 km szosą), można więc tak zaplanować wycieczkę, by jednego dnia spokojnie zwiedzić oba te miejsca. Sylwetka warownego, ceglanego kościoła, którego historia sięga drugiej połowy XVI wieku, dominuje nad miejscowością i okolicznym pejzażem. Jego fundatorem był Jan Brochowski, wojski warszawski, który w 1551 roku rozpoczął starania o przebudowę gotyckiego, jednonawowego kościoła parafialnego. Projekt świątyni wykonał Jan Baptysta z Wenecji, osiadły w Polsce włoski architekt, znany przede wszystkim jako projektant warszawskiego barbakanu i autor przebudowy kolegiaty Zwiastowania Najświętszej Marii Panny w Pułtusku. Ukończony w 1561 roku kościół ma cechy budowli obronnej. Rozciągnięte, bezlunetowe sklepienie, z siecią kasetonową zdobioną dekoracją malarską było jej szczególnie charakterystycznym elementem. Ten typ sklepienia stanowi znak rozpoznawczy płocko-pułtuskiej grupy świątyń, w których przebudowie brał udział wenecki architekt, i ma bliskie analogie w kościele pod wezwaniem św. Andrzeja w Broku oraz we wspomnianej kolegiacie w Pułtusku.

Barokowy wystrój brochowskiej bazyliki przetrwał do roku 1816, kiedy to - sześć lat po chrzcie Fryderyka Chopina - zastąpiono go wyposażeniem klasycystycznym. W czasie I wojny światowej kościół został spalony, a jego sklepienie runęło. Międzywojenna odbudowa przeprowadzona pod kierunkiem Jarosława Wojciechowskiego i Tymoteusza Sawickiego ocaliła bryłę budowli. Ogromnym nakładem pracy odbudowano sklepienie, upraszczając przy tym podziały kasetonowe. Wnętrze nie odzyskało wówczas charakterystycznej szaty dekoracyjnej. Przy kolejnych remontach sklepienie i ściany zostały pokryte gładkimi tynkami, a filary otrzymały ciężkie okładziny kamienne. W trakcie prac remontowych, prowadzonych w latach 90-tych, tynki zostały miejscowo skute i uzupełnione do poprzedniej grubości. Barwne i pełne kiedyś ozdób wnętrze świątyni stało się surowe i „sterylnie” białe.

 

Obecna rekonstrukcja

Współczesny projekt rewitalizacji kościoła w Brochowie miał na celu przywrócenie wnętrzu i otoczeniu wyglądu odpowiadającego kulturowej i historycznej randze świątyni. Ocalałe, zabytkowe elementy wyposażenia miały być wyeksponowane na tle nowych aranżacji harmonijnie nawiązujących do dawnego wystroju. Prace sfinansowano ze środków Programu Operacyjnego Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Fryderyk Chopin” realizowanego przez Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina. Wzmocnienie zabytkowej dzwonnicy wykonano przy współudziale środków finansowych Samorządu Województwa Mazowieckiego. Całość prac nadzorował Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Warszawie, Delegatura w Płocku.

1. Polichromie

Podczas kompleksowych prac konserwatorskich i aranżacyjnych prowadzonych w latach 2008-2009 w ramach programu „Fryderyk Chopin 2010” wnętrzu świątyni została przywrócona dawna dekoracyjność. Wstępem do prac projektowych było zgromadzenie, uporządkowanie i szczegółowa analiza dostępnych archiwaliów (opisów, fotografii i rysunków) oraz przeprowadzenie badań konserwatorskich, mających na celu odnalezienie zachowanych reliktów historycznych wymalowań. Badaniami objęto ściany nawy głównej, naw bocznych kościoła, krużganków i prezbiterium. Posiłkując się posiadanym materiałem fotograficznym wykonano odkrywki sondażowe w miejscach, w których na archiwalnych zdjęciach widoczne są ocalałe ze zniszczeń fragmenty dekoracji malarskiej.

W wyniku przeprowadzonych prac badawczych stwierdzono, że całe wnętrze kościoła pokrywa bardzo gruba zaprawa wapienno - piaskowa pochodząca prawdopodobnie z czasów rekonstrukcji kościoła w okresie międzywojennym. Historyczne tynki oraz pobiały zachowały się jedynie lokalnie, w miejscach trudno dostępnych (narożniki, glify okienne, wnęki). Rozległe zachowane partie widoczne na zdjęciach archiwalnych dokumentujących powojenne zniszczenia zostały prawdopodobnie usunięte w trakcie kolejnych prac rekonstrukcyjnych na początku XX wieku. Ściany kościoła były również polichromowane, o czym świadczą odnalezione relikty wymalowań w różnych odcieniach czerwieni. Nie wiadomo dokładnie, jaki był zasięg i charakter tej dekoracji malarskiej. Duży, dobrze zachowany fragment dekoracji malarskiej odnaleziono także w niszy na południowej ścianie prezbiterium. Nie zachowały się natomiast żadne ślady wymalowań na sklepieniu absydy, na ścianach i sklepieniu kaplicy w wieży wschodniej.

Ostatecznie w trakcie prac udało się odnaleźć i odrestaurować kilkanaście reliktów renesansowej malatury. Stały się one punktem odniesienia przy komponowaniu i malowaniu nowej dekoracji sklepienia. Przy opracowywaniu kolorystyki wnętrza unikano dosłownego naśladowania historycznych form. Efekt podjętych działań jest zatem częściowo kreacją współczesną z wpisanymi w nią fragmentami oryginalnej renesansowej dekoracji. Przy realizacji wykorzystano repertuar motywów typowych dla polichromii kościołów ze wspomnianej już grupy płocko-pułtuskiej. Autorem projektu polichromii i wykonawcą prac malarskich był Sylwester Piędziejewski, a prace konserwatorskie i aranżacyjne koordynował Marcin Kozarzewski.

2. Pozostałe elementy wnętrza

Prace nad rekonstrukcją wnętrza kościoła nie ograniczyły się do próby przywrócenia polichromii. Dokonano wymiany posadzki świątyni na całej jej powierzchni. Odnowiono oba krużganki. Na podstawie fotografii archiwalnych sprzed pierwszej wojny światowej udało się także odtworzyć ołtarz główny w postaci zbliżonej do tej, w jakiej zdobił on prezbiterium w latach 1816-1915. Typowa dla klasycyzmu forma ołtarza architektonicznego dyskretnie wpisuje się w otoczenie, nie stanowi jednak elementu dominującego.

W związku z brakiem materiałów archiwalnych, na których można by się wzorować, ołtarze boczne musiano zaprojektować na nowo. Przyjęte rozwiązania zostały oparte na tradycyjnych formach jednokondygnacyjnych nastaw o prostokątnej mensie z wydzieloną predellą. W odróżnieniu od aranżacji prezbiterium zastosowano w nich uproszczony układ i linearne podziały oraz porządek dorycki. Obrazy do nowych ołtarzy, o tematyce zgodnej z wezwaniem i historyczną tradycją świątyni, są wzorowane na mistrzach włoskiego Odrodzenia (Guido Reni, Tycjan).

Pomiędzy nawą główną a prezbiterium została przywrócona istniejąca na początku XX wieku balustrada oraz belka tęczowa. Na znajdującej się pod sklepieniem belce umocowano odrestaurowane XVI-wieczne rzeźby Najświętszej Marii Panny oraz Św. Jana Ewangelisty przed pierwszą wojną światową stojące w kaplicy nad prezbiterium. Natomiast usytuowana między nimi figura Ukrzyżowanego jest repliką zachowanej, ale okaleczonej rzeźby, która ze względu na wysoką wartość historyczną, estetyczną i kultową jest przygotowana do ponownej ekspozycji w nawie bocznej kościoła.

Ponadto w ramach prac dokonano rekonstrukcji i wymiany drewnianych ławek kościelnych. Nowe zostały zrobione na podstawie zachowanych zdjęć z początku XX wieku. Konserwacją objęto także zespół 14 rzeźb drewnianych, 3 obrazy olejne na płótnie, zwieńczenie feretronu datowanego na XVIII wieku i 6 epitafiów i tablic pamiątkowych (w tym jedno z nich odnalezione podczas prac przy dzwonnicy), a także elementy ołtarza oo. Pasjonistów oraz kamienne figury św. Rocha i Matki Bożej z dzieciątkiem.

3. Renowacja obiektu z zewnątrz

Niezależnie od prac prowadzonych wewnątrz konserwacji została poddana elewacja kościoła wraz z wieżami oraz mury obronne. Zrekonstruowano opaski okienne, uzupełniano ubytki w układzie cegieł oraz wzmacniano niszczejące fragmenty fasady i ścian. W przypadku murów obronnych konserwacja oznaczała ponadto przeprowadzenie prac ziemnych. Całościowej renowacji poddana została również przykościelna dzwonnica. Odnowiono dach, ściany i stare drewniane drzwi budynku, a wnętrze zostało przygotowane tak, by można było zawiesić dzwony.

 

Projekt rewitalizacji Parku w Brochowie

Renomowana projektantka krajobrazu z Francji, Christine Dalnoky, opracowuje dla Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina koncepcję rewitalizacji XIX-wiecznego parku w Brochowie. Według zamysłu projektantki ma powstać park wiejski, historyczny i ekologiczny. Całość założenia przy współpracy z gminą Brochów zostanie wpisana w układ lokalnych dróg, gdzie stworzone zostaną m.in. ścieżki rowerowe oraz infrastruktura dla turystów.

Aby przygotować teren parku do jego rewitalizacji, NIFC przeprowadza prace pielęgnacyjne dotyczące zieleni, takie jak wycinka suchych drzew, podrostu i podszytu, co otwiera nowe perspektywy widokowe na stawy, które są pozostałością starorzecza Bzury.

Jednocześnie pracownia architektury Dawidczyk i Partnerzy przygotowuje projekt adaptacji i rekonstrukcji dworu w Brochowie usytuowanego w centralnej części parku. W odrestaurowanym obiekcie znajdą się pokoje gościnne, kawiarnia oraz sale wielofunkcyjne przeznaczone także na wystawy.